Vrijwel iedere organisatie investeert in leiderschapsontwikkeling. En terecht. In een tijd waarin strategieën veranderen, organisaties fuseren, de arbeidsmarkt onder druk staat en de omgeving steeds sneller verandert, is sterk leiderschap belangrijker dan ooit.
Toch levert een leiderschapsprogramma lang niet altijd de gewenste verandering op.
Leidinggevenden volgen trainingen, leren nieuwe vaardigheden en gaan vol energie terug naar de werkvloer. Een paar maanden later blijkt er echter weinig veranderd. Niet omdat mensen niet willen leren, maar omdat leiderschap vaak te smal wordt benaderd.
Succesvolle leiderschapsontwikkeling gaat namelijk over veel meer dan het ontwikkelen van individuele vaardigheden. Leiders functioneren binnen een team, een leiderschapsgroep en een organisatie die voortdurend in beweging is. Juist die context bepaalt of nieuw gedrag daadwerkelijk beklijft.
Leiderschap is de brug tussen strategie en gedrag
Leidinggevenden vertalen de missie, visie en strategie van een organisatie naar het dagelijks handelen van medewerkers. Zij bepalen in belangrijke mate hoe besluiten worden genomen, hoe wordt samengewerkt en welke cultuur medewerkers dagelijks ervaren.
Dat vraagt om meer dan vakinhoudelijke kennis of managementvaardigheden.
Een succesvol leiderschapsteam:
- deelt een gezamenlijke visie op de toekomst en weet deze inspirerend uit te dragen;
- heeft een gezamenlijk beeld van de strategie én de gewenste organisatiecultuur en vertaalt deze naar concreet gedrag in de dagelijkse praktijk;
- creëert onderling vertrouwen, verbinding en samenhang, juist wanneer de druk toeneemt;
- beschikt over de kennis en vaardigheden om mensen én organisatieprocessen effectief te beïnvloeden;
- combineert resultaatgerichtheid met aandacht voor mensen;
- staat open voor feedback, blijft zichzelf ontwikkelen en stimuleert ook anderen om te groeien.
Leiderschap gaat daarmee niet alleen over het realiseren van organisatiedoelen, maar ook over het creëren van de omstandigheden waarin mensen optimaal kunnen bijdragen aan die doelen.
De vraag is vervolgens niet óf deze kwaliteiten belangrijk zijn, maar hoe je ze duurzaam ontwikkelt. Dat vraagt om meer dan een vaardigheidstraining. Succesvolle leiderschapsontwikkeling besteedt aandacht aan vier samenhangende bouwstenen.
Vier bouwstenen voor succesvolle leiderschapsontwikkeling
Wanneer leiderschap echt moet bijdragen aan organisatieontwikkeling, is het belangrijk om aandacht te besteden aan vier verschillende niveaus.
1. Jij als leider
Iedere vorm van leiderschap begint met zelfkennis.
Leidinggevenden die begrijpen welk effect hun gedrag heeft op anderen, zijn beter in staat bewust keuzes te maken. Persoonlijke ontwikkeling draait daarom niet alleen om nieuwe vaardigheden, maar ook om reflectie, eigenaarschap, feedback ontvangen en het vergroten van persoonlijke effectiviteit.
Wanneer leiders zichzelf blijven ontwikkelen, zijn zij bovendien beter in staat om een lerende cultuur binnen hun teams te stimuleren.
2. Jij als leider van je team
Leiderschap krijgt pas betekenis in de dagelijkse praktijk.
Het vermogen om richting te geven, verwachtingen duidelijk te maken, medewerkers te coachen, verbinding te creëren, mensen aan te spreken op gedrag en teams mee te nemen in verandering bepaalt uiteindelijk het succes van een team.
Hier wordt leiderschap zichtbaar. Hier ervaren medewerkers dagelijks wat de organisatie werkelijk belangrijk vindt.
3. Wij als leiders van de verandering
Vrijwel iedere organisatie bevindt zich continu in verandering.
Of het nu gaat om een nieuwe strategie, een cultuurverandering, een reorganisatie of groei, medewerkers kijken vooral naar hun leidinggevenden. Spreken zij dezelfde taal? Geven zij hetzelfde voorbeeld? Dragen zij gezamenlijk dezelfde ambitie uit?
Wanneer leidinggevenden samen de veranderopgave doorleven, ontstaat een gedeeld beeld van de uitdaging én van de aanpak. Ze leren van elkaar, versterken elkaar en nemen gezamenlijk verantwoordelijkheid voor de ontwikkeling van de organisatie. Dat vergroot de veranderkracht én het vertrouwen binnen de organisatie.
4. Wij als leiderschapsteam
Misschien wel het meest onderschatte onderdeel van leiderschapsontwikkeling is de ontwikkeling van de leiderschapsgroep zelf.
Hoe goed werken wij eigenlijk samen?
Durven we elkaar aan te spreken?
Nemen we gezamenlijk besluiten?
Maken we gebruik van elkaars kwaliteiten en verschillende perspectieven?
De dynamiek binnen de leiderschapsgroep is vaak een directe afspiegeling van de cultuur in de rest van de organisatie. Een leiderschapsteam dat open samenwerkt, eigenaarschap neemt en elkaar durft uit te dagen, geeft daarmee dagelijks het voorbeeld aan de organisatie.
Juist daarom is investeren in onderling vertrouwen, verbinding en samenwerking geen luxe, maar een voorwaarde voor duurzame organisatieontwikkeling.
Leiderschap is geen individueel vraagstuk
De grootste valkuil van leiderschapsontwikkeling is dat het wordt gezien als een individueel leertraject.
In werkelijkheid ontstaat sterk leiderschap juist in de wisselwerking tussen de leider, het team, de leiderschapsgroep en de organisatie. Organisaties die op al deze niveaus investeren, ontwikkelen niet alleen betere leidinggevenden, maar creëren ook meer samenhang, meer eigenaarschap en meer slagkracht.
Leiderschapsontwikkeling is daarmee geen doel op zichzelf, maar een strategische investering in de toekomst van de organisatie. Want uiteindelijk ontwikkelt een organisatie zich nooit sneller dan het leiderschap dat richting geeft aan die ontwikkeling.
